Acele etmeyen bir psikiyatri anlayışı

Psikiyatriye başvurmak çoğu insan için kolay bir karar değildir. Kimi aylarca, kimi yıllarca bekler; "geçer" diye düşünür, "abartıyorum" diye kendini susturur. Kapıdan girdiğinde ise çoğu zaman yorgundur, ne anlatacağını bilemez ve yargılanmaktan çekinir. İstanbul Psikiyatri Doktoru bu ilk adımın ağırlığını bilen bir anlayışla kuruldu. Burada amaç yalnızca bir tanı koymak ya da bir reçete yazmak değil; kişinin yaşadığını anlamak, seçenekleri açıkça konuşmak ve iyileşme yolunu birlikte yürümektir.

Çalıştığımız alanlar

Çalışmalarımızı iki grupta topluyoruz. Yetişkinlerde depresyon, anksiyete bozuklukları, panik atak, bipolar bozukluk ve erişkin dikkat eksikliği; çocuk ve ergenlerde otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, kaygı bozuklukları ve ergen depresyonu en sık başvurulan alanlardır. Bu alanlarda muayene, tanı, gerektiğinde ilaç tedavisinin planlanması ve uzun süreli izlem bir arada yürütülür. Çocuklarla çalışırken aileyi ve gerektiğinde okulu sürecin doğal bir parçası olarak görüyoruz. Uyku sorunları, stresle ilişkili şikâyetler ve bu tablolara eşlik eden diğer durumlar da değerlendirmenin doğal bir parçasıdır.

Psikoterapi gerektiren durumlarda, kişinin ihtiyacına uygun yöntemi birlikte belirliyor ve tedavinin bütünlüğünü korumaya özen gösteriyoruz. İlaç ve terapinin birbirine rakip değil, çoğu zaman birbirini tamamlayan yollar olduğunu düşünüyoruz.

Kimler başvuruyor?

Bize başvuranların bir kısmı ilk kez bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşüyor; bir kısmı ise yıllardır tedavi görüyor ve yeni bir değerlendirme istiyor. Uzun süredir kullandığı ilaçtan yeterli fayda görmediğini düşünenler, yan etkiler nedeniyle tedaviyi bırakmak üzere olanlar, bir yakınının ısrarıyla gelenler ve tanısını daha iyi anlamak isteyenler de sık karşılaştığımız gruplardır. Her biri farklı bir noktadan başlar; bu yüzden standart bir yol haritası yerine kişinin bulunduğu yerden başlayan bir plan yapmayı tercih ediyoruz.

İkinci görüş almak isteyenler için önceki muayene notlarını, kullanılan ilaçların listesini ve tetkik sonuçlarını birlikte gözden geçiriyoruz. Önceki tedaviyi eleştirmek değil, eksik kalan ya da gözden kaçmış bir nokta olup olmadığını görmek amacımızdır.

İlk görüşmeye ayrılan zaman

İlk muayene, sonraki tüm adımların temelidir. Bu yüzden ilk görüşmeye kontrol görüşmelerinden daha uzun bir süre ayrılır. Şikâyetlerin başlangıcı, yaşam öyküsü, aile geçmişi, bedensel sağlık durumu, kullanılan ilaçlar ve beklentiler tek tek konuşulur. Bir görüşmede her şeyin anlatılması gerekmez; bazı konular ancak güven oluştukça açılır ve bu doğaldır.

Görüşmenin sonunda tabloya dair değerlendirme sade bir dille paylaşılır. Bir tanı söz konusuysa ne anlama geldiği, hangi tedavi seçeneklerinin bulunduğu, her birinin olası yarar ve yan etkileri açıkça konuşulur. Kararı kişiyle birlikte veririz; anlaşılmayan bir noktayı sormak her zaman mümkündür.

İlaç konusunda ölçülü bir yaklaşım

Psikiyatrik ilaçlarla ilgili kaygılar çok yaygındır: bağımlılık yapar mı, kişiliği değiştirir mi, ömür boyu mu kullanılır? Bu soruların hepsi ilk görüşmede konuşulmayı hak eder. İlaç gerekli görüldüğünde en düşük etkili dozla başlanır, etkisi ve yan etkileri düzenli kontrollerle izlenir. İlaç gerekli değilse bu da açıkça söylenir. Bağımlılık riski taşıyan ilaçlar yalnızca sınırlı ve kontrollü biçimde kullanılır. Tedavinin sonlandırılması da başlangıcı kadar planlı bir süreçtir ve dozlar yavaş yavaş azaltılarak yapılır.

Gizlilik ve güven

Muayenede konuşulan her şey gizlidir. Kişinin açık onayı olmadan aile bireyleri, iş yeri ya da başka kişilerle bilgi paylaşılmaz. Yasal zorunluluklar ve kişinin ya da başkalarının hayatının ciddi tehlikede olduğu durumlar dışında bu ilkeden ödün verilmez. Yakınların görüşmeye katılması ancak kişinin isteğiyle ve onun belirlediği sınırlar içinde olur. Kişisel veriler yalnızca sağlık hizmetinin gerektirdiği ölçüde ve güvenli biçimde saklanır.

Yakınlarla iş birliği

Bipolar bozukluk ve şiddetli depresyon gibi tablolarda, yakınların hastalığı tanıması ve erken uyarı işaretlerini bilmesi tedavinin başarısını belirgin biçimde artırır. Bu yüzden, kişinin onayıyla, eşlerin ya da aile bireylerinin de bilgilendirildiği ortak görüşmeler planlanabilir. Bu görüşmelerde amaç kimseyi suçlamak değil, evdeki iletişimi kolaylaştırmak ve herkesin nasıl destek olabileceğini netleştirmektir.

İzlem: tedavinin sessiz ama belirleyici kısmı

Psikiyatrik tedavide en kritik dönem çoğu zaman belirtilerin hafiflediği dönemdir. Kişi kendini iyi hissettiğinde kontrolleri aksatmak ya da ilacı birden bırakmak isteyebilir. Düzenli izlem, bu dönemde kazanılanların korunmasını sağlar. Kontrol görüşmelerinin sıklığı tedavinin evresine göre belirlenir: başlangıçta daha sık, denge sağlandıkça daha seyrek. Bu görüşmelerde yalnızca belirtiler değil; uyku, iş, ilişkiler ve kişinin kendine dair hedefleri de konuşulur, çünkü iyileşmenin gerçek ölçüsü günlük hayattır.

Görüşmeye nasıl hazırlanabilirsiniz?

İlk görüşmeden önce kısa bir hazırlık yapmak, zamanın en verimli biçimde kullanılmasını sağlar. Şikâyetlerinizin ne zaman başladığını ve sizi en çok neyin zorladığını birkaç satırla not etmek, heyecan anında unutulabilecek ayrıntıları korur. Daha önce kullandığınız ve şu an kullandığınız bütün ilaçların adlarını, dozlarını ve varsa yaşadığınız yan etkileri yazmanız da çok değerlidir. Önceki muayene raporları, kan tahlilleri ve görüntüleme sonuçları elinizdeyse yanınızda getirebilirsiniz. Sormak istediğiniz soruları da bir kenara yazın; görüşmenin sonunda hepsinin yanıtlandığından emin olmak istiyoruz.

Önemli bir hatırlatma

Bu sitedeki yazılar genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel bir muayenenin yerini tutmaz. Kendinize ya da başkasına zarar verme düşünceleri, çok şiddetli huzursuzluk ya da gerçeklikten kopma hissi gibi acil durumlarda randevu beklemeden en yakın acil servise başvurun ya da 112'yi arayın.